دکتر فاطمه سرخهدهی در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه ابراز داشت: امام خامنهای شهید، در طول سالهای زعامت و رهبری بارها بر درونزایی اقتصاد بومی تاکید نمودند و اساساً مطالبه ایشان مبنی بر تحقق مؤلفههای اقتصاد مقاومتی در کشور در همین راستا بوده است.
وی افزود: واقعیت امر آن است که پس از پایان جنگ تحمیلی اول و شروع روند بازسازی، ایشان هدایت و راهبری کشوری را برعهده گرفتند که از ابتدای قرن بیستم میلادی به تدریج متکی به درآمد های نفت شده بود و در رژیم پهلوی در حوزههای علم و فناوری کاملاً وابسته به خارج بود.
وی اضافه کرد: ایران ما در دوران جنگ تحمیلی نه تنها در خرید سادهترین ابزار نظامی دچار مشکل بود بلکه از دانش و فناوری ساخت هم بی بهره بود. تنوع درآمد صادرات غیر نفتی بسیار محدود بود. در پایان جنگ یک اقتصاد جنگ زده وابسته به رانت نفت به جامانده بود که نهادهای حاکم بر آن به لحاظ تاریخی بر پایه روابط نفتی شکل گرفته بود.
این اقتصاددان همچنین گفت: امام و رهبر شهیدمان از همان ابتدای دوران زعامت امت به مدل های بومی پیشرفت اعتقاد داشتند. بعد از جنگ در زمانی که اکثر اقتصاددانان حاکم بر کشور دیدگاههای نئولیبرالی داشتند و آن را ترویج می کردند ایشان خطر لیبرالها را بارها متذکر شدند. در حوزه امنیت و نظامی که فرماندهی کل قوا را برعهده داشتند با کمک دانشمندان موشکی نظیر شهید طهرانی مقدم و سایر نخبگان نظامی، ایشان پایههای یک قدرت نظامی پیشرفته با فناوری بالا و بدون اتکا به بیرون و کاملاً درونزا را پایهریزی نمودند.
وی افزود: امام خامنهای شهید در حوزه انرژیهای تجدید پذیر و فناوری های جدید با تمام وجود بر دانش بومی هسته ای تاکید داشتند و بومی بودن و عدم وابستگی به اتکا به فناوری خارجی را اولویت قرار دادند. در حوزه اقتصاد بارها در بیانات و رهنمودهای خویش بر لزوم توسعه بومی و اقتصاد بومی و دانش بنیان تاکید داشتند، اما فرماندهی اقتصادی در این سالها همواره سیاستها و نسخه های نئولیبرالی مبتنی بر شوک درمانی و وابسته به نفت و سرمایه گذاری خارجی را اجرا نمودند که برخی تبعات آن را مشاهده کردیم. با این حال، رهبر شهید هیچگاه از ارشاد در حوزه اقتصاد دست برنداشتند و برای خطدهی به میدان اقتصاد، موضوعاتی همچون اقتصاد مقاومتی و الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت را بهعنوان نسخه اقتصاد بومی درونزا اما برون نگر معرفی فرمودند.
سرخهدهی همچنین در خصوص عناوین و شعارهای سالهای اخیر گفت: شعارهای سالهای اخیر عمدتاً اقتصادی و با تاکید بر حمایت از تولید داخلی و سرمایه های داخلی بودند تا توجه مسولان و مردم را به اهمیت این موضوع جلب کنند. نسخه های اقتصادی بر اتکا به ظرفیتهای درونی، اقتصاد دانش بنیان، عدم وابستگی به درآمدهای نفتی، عدم وابستگی به سرمایه گذاری خارجی و تمرکز بر سرمایه های انسانی و اجتماعی و فیزیکی داخلی تاکید دارند، ضمن آن که به هر حال تجربه موفق حضور مردم در عرصه های سیاسی را الگو قرار داده و نقش فعال مردم در اقتصاد را توصیه میکند.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: علیرغم شکست نسخههای نئولیبرالی و عدم تناسب آنها با شرایط ژئو اکونومیک ایران و تحریم های بینالمللی به ویژه در حوزه فروش نفت و انتقال فناوری و آشکار شدن آسیبپذیری این مدل، اما باز هم جریان فکری حاکم بر بدنه آکادمیک و اجرایی کشور نسبت به نسخه اقتصاد بومی بی توجه بوده است. این جریان فکری با عدم اعتماد و اعتقاد به مدل های بومی و اطمینان بیش از اندازه به نسخه های شکست خورده بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول به شکاف های اقتصادی و اجتماعی دامن زده است و به جای توسعه همزمان بخشهای مختلف اقتصادی مولد مانند صنعت و کشاورزی و تنوع بخش به درآمدها و بهره گیری از فناوریهای نوین همچنان وابسته به نفت و همراه با رشد فعالیتهای غیر مولد است.
وی همچنین گفت: سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی و تاکید بر اقتصاد درونزا به معنای عدم نیاز یا حذف سرمایه گذاری خارجی نیست بلکه چند نکته را باید در این راستا مورد توجه قرار داد: نخست اینکه جذب سرمایه گذاری خارجی فی نفسه غیر ضروری نیست اما اتکا و وابستگی به آن میتواند تابآوری اقتصادی را کاهش دهد. در مورد کشورهای نفتی مشکل توسعه لزوماً کمبود سرمایه مالی و فیزیکی نیست چنانچه در دوران شوکهای مثبت نفتی و سرازیر شدن دلارهای نفتی به این کشورها مشکل این کشورها کمبود سرمایه نبوده بلکه مشکل جذب سرمایه در اقتصاد داخلی در جهت فعالیتهای مولد و دانش بنیان و فناورانه بوده است و غالباً به واردات کالاهای مصرفی و لوکس و غیر ضروری و یا سرمایه گذاری های غیر مولد و یا بدون ورود فناوری انجامیده است. این نوع سرمایه گذاری خارجی وابستگی اقتصاد به بیرون را بیشتر می کند و در بیشتر موارد به بومی سازی فناوری نمی انجامد.
وی در خاتمه افزود: جذب سرمایه گذاری خارجی با محوریت ورود فناوری و بومی سازی آن میتواند از طریق گسترش همکاری با کشورهای نوظهور مانند چین نیز صورت بگیرد و نگاه افراطی به غرب با وجود بدعهدی ها، خصومت ها و تجربیات تاریخی ناموفق ایران و بسیاری از کشورهای در حال توسعه دیگر می تواند بازدارنده باشد. حجم سرمایه گذاری خارجی چین در کشورهای مختلف بویژه بریکس در سالهای اخیر بسیار چشمگیر بوده است و می توان با طراحی راهبرد مناسب از سرمایه گذاری خارجی نیز در جهت افزایش تابآوری و رشد اقتصاد دانش بنیان بهره بُرد.
انتهای پیام
نظر شما